Có chị phụ huynh nhắn tin cho chúng tôi kể lại một băn khoăn khá điển hình mùa hè này: con chị sáu tuổi, chị vừa muốn cho con học tiếng Anh sớm để có nền tảng, vừa nghe nói lập trình cũng nên cho học từ nhỏ để rèn tư duy logic. Chị định đăng ký cả hai lớp cùng lúc, nhưng lại lo con còn nhỏ, học chồng chéo hai thứ mới hoàn toàn khác nhau sẽ khiến con quá tải, chán học ngay từ đầu. Đây là băn khoăn khá phổ biến chúng tôi nhận được từ nhiều phụ huynh, khi cả lập trình và ngoại ngữ đều được xem là kỹ năng quan trọng cho con, nhưng thời gian và khả năng tiếp thu của trẻ lại có giới hạn.
Phụ huynh băn khoăn nên cho con học lập trình hay ngoại ngữ trước
Cả hai kỹ năng đều quan trọng, nhưng thời gian của trẻ có giới hạn — đó là thực tế mà bất kỳ phụ huynh nào cũng phải đối mặt khi lên kế hoạch học tập cho con ở độ tuổi mẫu giáo, tiểu học. Một đứa trẻ sáu, bảy tuổi không thể học liên tục nhiều giờ mỗi ngày như người lớn, khả năng tập trung của trẻ ở độ tuổi này thường chỉ duy trì hiệu quả trong khoảng ba mươi tới bốn mươi lăm phút mỗi buổi học, nên việc chọn đúng thứ tự ưu tiên giữa các kỹ năng cần học trở nên quan trọng hơn nhiều so với việc cố gắng nhồi nhét tất cả cùng lúc.
Lo ngại học cùng lúc khiến trẻ quá tải, không tiếp thu tốt cả hai chính là nỗi băn khoăn thực tế của chị phụ huynh chúng tôi kể ở đầu bài, và đây cũng là lo ngại có cơ sở. Khi trẻ phải tiếp nhận hai hệ thống kiến thức hoàn toàn mới cùng lúc, một bên là ngôn ngữ với hàng loạt từ vựng, ngữ pháp xa lạ, một bên là tư duy logic với các khái niệm trừu tượng như tuần tự, điều kiện, vòng lặp, não bộ trẻ dễ bị phân tán, khó tập trung sâu vào bất kỳ mảng nào. Kết quả là trẻ học nửa vời cả hai thay vì nắm chắc từng phần.
Lợi ích khi cho trẻ học lập trình kéo thả trước
Tính trực quan của ngôn ngữ kéo thả, không đòi hỏi vốn từ vựng phức tạp, là ưu điểm cốt lõi khiến hình thức học lập trình này phù hợp làm bước khởi đầu cho trẻ nhỏ. Ngôn ngữ lập trình kéo thả phổ biến nhất là Scratch, do Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phát triển, hiểu đơn giản là cách lập trình bằng việc kéo và ghép các khối lệnh có sẵn lại với nhau như xếp hình, thay vì phải gõ từng dòng mã lệnh bằng chữ như lập trình truyền thống. Vì các khối lệnh đã được thiết kế sẵn bằng hình ảnh, màu sắc trực quan, trẻ có thể hiểu và sử dụng được ngay cả khi vốn từ vựng, khả năng đọc hiểu văn bản còn hạn chế, khác hẳn với việc học ngoại ngữ vốn đòi hỏi ghi nhớ từ vựng và quy tắc ngữ pháp ngay từ những bài học đầu tiên.
Việc giúp trẻ làm quen tư duy logic từ sớm mà không bị rào cản ngôn ngữ cũng là lợi ích quan trọng không kém, đặc biệt với những trẻ chưa thực sự tự tin về khả năng ngôn ngữ. Khi ghép các khối lệnh để tạo ra một câu chuyện hoạt hình đơn giản hay một trò chơi nhỏ, trẻ đang thực hành tư duy tuần tự, tức là hiểu được việc gì cần làm trước, việc gì làm sau để đạt kết quả mong muốn. Đây chính là nền tảng tư duy logic quan trọng, có thể áp dụng vào nhiều lĩnh vực khác về sau, kể cả việc học ngoại ngữ sau này cũng cần tới khả năng sắp xếp, tổ chức thông tin theo trình tự hợp lý.
Khi nào nên kết hợp học song song với ngoại ngữ
Thời điểm trẻ đã quen với tư duy lập trình cơ bản qua kéo thả chính là lúc phù hợp để cân nhắc bổ sung thêm ngoại ngữ vào lịch học của con. Sau một giai đoạn làm quen, thường khoảng vài tháng tới nửa năm tùy tốc độ tiếp thu của từng trẻ, khi con đã có thể tự tạo ra những sản phẩm lập trình đơn giản như trò chơi nhỏ hay hoạt hình ngắn mà không còn bỡ ngỡ với các khái niệm cơ bản, đây là dấu hiệu cho thấy trẻ đã đủ nền tảng để tiếp nhận thêm một mảng kiến thức mới mà không bị quá tải như giai đoạn đầu.
Việc trẻ có đủ thời gian và hứng thú để tiếp cận thêm ngoại ngữ cũng là yếu tố cần cân nhắc song song với mức độ sẵn sàng về tư duy. Một sai lầm khá phổ biến chúng tôi từng gặp là phụ huynh chỉ dựa vào độ tuổi hoặc theo phong trào để quyết định thời điểm bắt đầu, mà quên quan sát chính con mình có thực sự còn hứng thú, còn năng lượng để học thêm hay không. Trong khi đó, mỗi trẻ có nhịp phát triển khác nhau, không nhất thiết phải rập khuôn theo đúng một lộ trình chung cho mọi đứa trẻ cùng độ tuổi.
Với những đơn vị giáo dục, trung tâm đào tạo lập trình và ngoại ngữ cho trẻ em muốn xây dựng thêm kênh đăng ký khóa học trực tuyến tiện lợi hơn cho phụ huynh, có thể tham khảo thêm dịch vụ tại https://mona.media/thiet-ke-website-ban-hang/ để có giải pháp thiết kế website phù hợp cho việc mở rộng kênh tiếp cận phụ huynh, học sinh.
Nếu bạn đang tìm hiểu thêm những ngôn ngữ lập trình phù hợp giúp con phát triển tư duy logic ngay từ những bước đầu tiên, có thể tham khảo top ngôn ngữ lập trình cho trẻ em phát triển tư duy logic để có thêm lựa chọn phù hợp với độ tuổi của con. Với những phụ huynh muốn tìm công cụ hỗ trợ con thực hành lập trình kéo thả tại nhà, có thể xem qua danh sách phần mềm lập trình cho trẻ em để chọn ứng dụng phù hợp. Nếu con bạn muốn thử sức với lập trình kết hợp lắp ráp robot, một hình thức trực quan sinh động khác, bạn có thể tìm hiểu thêm về lập trình E-Robot Coding để đa dạng hoá trải nghiệm học tập cho con.
Kết luận
Bắt đầu từ lập trình kéo thả rồi kết hợp ngoại ngữ là hướng đi hợp lý giúp trẻ tiếp thu tự nhiên mà không quá tải, thay vì cố gắng học cả hai cùng lúc như dự định ban đầu của chị phụ huynh chúng tôi kể ở đầu bài. Nếu bạn đang phân vân về thứ tự học cho con, hãy thử bắt đầu với lập trình kéo thả trong vài tháng đầu, quan sát xem con đã đủ tự tin và hứng thú hay chưa trước khi bổ sung thêm ngoại ngữ, đó là cách tiếp cận từ tốn nhưng bền vững hơn nhiều so với việc nhồi nhét cả hai ngay từ đầu.
